สวัสดีครับในยุคที่การพัฒนาเมืองไปสู่การเป็น “สมาร์ทซิตี้” Smart City ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป หลายองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อปท. ทั่วประเทศต่างเร่งนำเทคโนโลยีดิจิทัลและระบบปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้ามาประยุกต์ใช้เพื่อยกระดับการให้บริการประชาชน ตั้งแต่การทำระบบรับเรื่องร้องเรียนออนไลน์ การเชื่อมโยงข้อมูลทะเบียนท้องถิ่น ระบบกล้องซีซีทีวีอัจฉริยะ ตลอดจนการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมและจราจร           

                   อย่างไรก็ตาม ยิ่งท้องถิ่นนำเทคโนโลยีมาใช้และสร้างฐานข้อมูลชุมชน Data มากขึ้นเท่าใด “ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์” Cybersecurity ก็ยิ่งทวีความรุนแรงมากขึ้นเท่านั้น Data ของประชาชน ไม่ว่าจะเป็นข้อมูลส่วนบุคคล ข้อมูลสวัสดิการ หรือข้อมูลการชำระภาษีท้องถิ่น ต่างกลายเป็นเป้าหมายสำคัญที่มิจฉาชีพและผู้ไม่หวังดีจ้องจะโจมตี

                   ความท้าทายจริงในระดับท้องถิ่น จากประสบการณ์ของผมในการลงพื้นที่อบรมและให้คำปรึกษาด้านดิจิทัลแก่หน่วยงานภาครัฐ สิ่งที่พบคือ อปท. ส่วนใหญ่มักเน้นการพัฒนาระบบหน้าบ้านให้ใช้งานง่าย แต่ยังขาดโครงสร้างพื้นฐานป้องกันภัยไซเบอร์ที่รัดกุม การถูกโจมตีด้วยมัลแวร์เรียกไถ่ไถ่ Ransomware การสวมรอยเพจหรือเว็บไซต์ท้องถิ่นเพื่อหลอกลวงประชาชน ตลอดจนการรั่วไหลของข้อมูลส่วนบุคคลอันเนื่องมาจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ของเจ้าหน้าที่ จึงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง
                   ซึ่งแนวทางการจัดการข้อมูลชุมชนอย่างปลอดภัย เพื่อสร้างเมืองฉลาดที่ “ปลอดภัยจริง” หน่วยงานท้องถิ่นควรยึดหลักการบริหารจัดการข้อมูลอย่างยั่งยืน ดังนี้
                   กลั่นกรองและจัดชั้นความลับข้อมูล จำแนกประเภทข้อมูลอย่างชัดเจน ข้อมูลใดเป็นข้อมูลสาธารณะ ข้อมูลใดเป็นข้อมูลส่วนบุคคลภายใต้ พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล PDPA เพื่อกำหนดสิทธิ์การเข้าถึงอย่างเคร่งครัด
                   สำรองข้อมูลและมีแผนรองรับวิกฤต Business Continuity Plan ต้องมีการสำรองข้อมูลสำคัญ Backup ไว้อย่างน้อย 2 แหล่งเสมอ เพื่อให้สามารถกู้คืนระบบได้อย่างรวดเร็วหากเกิดเหตุโจมตี
                   ยกระดับความปลอดภัยของโครงสร้างพื้นฐาน ติดตั้งระบบป้องกันเครือข่าย ปรับปรุงระบบปฏิบัติการให้เป็นปัจจุบัน และหมั่นตรวจสอบช่องโหว่ของเว็บไซต์และแอปพลิเคชันอย่างสม่ำเสมอ
                   แน่นอนว่า "คน" คือปราการด่านแรกของความปลอดภัยไซเบอร์ ต่อให้เรามีระบบรักษาความปลอดภัยที่ทันสมัยและแพงที่สุดในโลก แต่ระบบก็อาจพังทลายลงได้ง่ายๆ หากขาด "Cyber Literacy" หรือความตระหนักรู้เท่าทันภัยไซเบอร์ของบุคลากรผู้ใช้งาน การสร้างความตระหนักรู้ให้แก่เจ้าหน้าที่ อปท. ทุกระดับ ตั้งแต่ผู้บริหารไปจนถึงผู้ปฏิบัติงาน จึงเป็นสิ่งสำคัญสูงสุด
                   ทั้งความเชี่ยวชาญในการแยกแยะภัยหลอกลวง เจ้าหน้าที่ต้องสามารถระบุอีเมลหรือข้อความสแปม (Phishing Email) ลิงก์แฝงไวรัส หรือไฟล์แนบอันตรายได้
                   วินัยในการใช้งานระบบ กำหนดมาตรการการใช้รหัสผ่านที่คาดเดายาก การเปลี่ยนรหัสผ่านตามระยะเวลา และการเปิดใช้งานระบบตรวจสอบตัวตนสองชั้น (2FA)
                   การแยกแยะอุปกรณ์ส่วนตัวและองค์กร ระมัดระวังการนำอุปกรณ์ส่วนตัวที่มีความเสี่ยงมาเชื่อมต่อกับเครือข่ายภายในของหน่วยงาน
                   ในท้ายของบทความคอลัมน์นี้ ผมในฐานะคณะกรรมาธิการการเทคโนโลยีสารสนเทศ การสื่อสาร และการโทรคมนาคม วุฒิสภา ได้จัดงานเสวนาเรื่อง “แนวทางบูรณาการความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของประเทศไทย มิติป้องกันและป้องปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยีต่อเศรษฐกิจและสังคม”อยากชี้ให้เห็นว่า การมุ่งสู่สมาร์ทซิตี้อย่างมั่นคงและยั่งยืนนั้น "สมาร์ทซิตี้" ที่สมบูรณ์แบบไม่ได้วัดกันเพียงแค่จำนวนแอปพลิเคชัน ความทันสมัยของเทคโนโลยี หรือความสวยงามของระบบดิจิทัลเท่านั้น แต่วัดกันที่ "ความเชื่อมั่นและความไว้วางใจของประชาชน" ว่าข้อมูล สิทธิส่วนบุคคล และคุณภาพชีวิตของพวกเขาจะได้รับการปกป้องดูแลอย่างปลอดภัยสูงสุด ถึงเวลาแล้วครับที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทุกแห่งทั่วประเทศ จะหันมาปักหมุดเรื่อง "ความปลอดภัยทางไซเบอร์และการบริหารจัดการข้อมูล" ให้เป็นวาระสำคัญควบคู่ไปกับการพัฒนาเมือง เพื่อให้ท้องถิ่นของเราก้าวเข้าสู่ยุคดิจิทัลและ AI ได้อย่างโปร่งใส มั่นคง และยั่งยืนเพื่อประโยชน์สูงสุดของพี่น้องประชาชนครับ