จังหวัดน่านเดินหน้าขับเคลื่อนแนวคิด “Accessible Tourism” หรือการท่องเที่ยวที่ทุกคนสามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์ได้อย่างเท่าเทียม ควบคู่กับการพัฒนาเมืองตามหลัก Universal Design (การออกแบบเพื่อคนทุกคน) เพื่อยกระดับพื้นที่สาธารณะ ระบบการเดินทาง และสิ่งอำนวยความสะดวกให้สามารถรองรับประชาชนและนักท่องเที่ยวทุกกลุ่ม โดยเฉพาะ คนพิการ ผู้สูงอายุ ผู้ใช้รถเข็น ผู้ที่มีข้อจำกัดด้านการเคลื่อนไหว ผู้ปกครองที่มีเด็กเล็ก ตลอดจนประชาชนทั่วไป ให้สามารถใช้ชีวิตและเดินทางท่องเที่ยวได้อย่างสะดวก ปลอดภัย และมีศักดิ์ศรี
นายชัยนรงค์ วงศ์ใหญ่ ผู้ว่าราชการจังหวัดน่าน กล่าวว่า จังหวัดน่านให้ความสำคัญกับการพัฒนาเมืองที่ประชาชนทุกคนสามารถใช้ชีวิต เดินทาง และเข้าถึงบริการสาธารณะได้อย่างเท่าเทียม โดยเฉพาะ คนพิการซึ่งควรได้รับโอกาสในการเดินทาง ท่องเที่ยว ใช้พื้นที่สาธารณะ และเข้าถึงสถานที่สำคัญต่าง ๆ ได้เช่นเดียวกับบุคคลทั่วไป การพัฒนาเมืองจึงต้องคำนึงถึงความแตกต่างของผู้ใช้งานตั้งแต่ขั้นตอนการออกแบบ ไม่ใช่การปรับปรุงเฉพาะเมื่อเกิดปัญหาแล้ว
แนวคิด Accessible Tourism จึงไม่ได้หมายถึงเพียงการสร้างทางลาดสำหรับรถเข็นหรือสิ่งอำนวยความสะดวกเฉพาะจุดเท่านั้น แต่เป็นการออกแบบประสบการณ์การเดินทางให้ครอบคลุมตั้งแต่ การเดินทางเข้าสู่พื้นที่ การจอดรถ การเดินทางบนทางเท้า การข้ามถนน การเข้าสู่อาคารและแหล่งท่องเที่ยว การใช้ห้องน้ำ การรับข้อมูลข่าวสาร ตลอดจนการเข้าถึงบริการต่าง ๆ โดยผู้พิการสามารถเดินทางและใช้บริการได้ด้วยตนเองมากที่สุด ลดการพึ่งพาผู้อื่น และสามารถท่องเที่ยวได้อย่างมั่นใจ
ยกระดับเมืองเก่าน่าน ลดอุปสรรคการเดินทางของคนพิการ
จังหวัดน่านให้ความสำคัญกับการปรับปรุง ทางเท้า ทางลาด จุดข้ามถนน พื้นที่สาธารณะ เส้นทางเชื่อมโยงแหล่งท่องเที่ยว และระบบสิ่งอำนวยความสะดวก โดยเฉพาะบริเวณเขตเมืองเก่าน่าน ซึ่งเป็นพื้นที่สำคัญด้านการท่องเที่ยวและมีแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และวิถีชีวิตจำนวนมาก
การพัฒนาจะมุ่งให้เส้นทางสัญจรมีพื้นผิวที่เหมาะสม ลดสิ่งกีดขวาง มีความกว้างและความลาดชันที่เหมาะกับการใช้รถเข็น มีทางลาดและจุดเชื่อมต่อที่ต่อเนื่อง รวมถึงมีจุดข้ามถนนที่ปลอดภัย เพื่อให้ผู้ใช้รถเข็น คนพิการ ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีข้อจำกัดด้านการเคลื่อนไหวสามารถเดินทางได้อย่างสะดวก โดยไม่ต้องเผชิญกับอุปสรรคที่อาจทำให้ต้องหยุดหรือเปลี่ยนเส้นทาง
นอกจากนี้ ควรให้ความสำคัญกับ การเข้าถึงข้อมูลการท่องเที่ยว สำหรับคนพิการแต่ละประเภท เช่น การจัดทำข้อมูลที่อ่านง่าย มีป้ายสัญลักษณ์ที่ชัดเจน การสื่อสารที่เข้าใจง่าย และการออกแบบข้อมูลให้รองรับผู้ที่มีข้อจำกัดด้านการมองเห็นหรือการได้ยิน เพื่อให้ทุกคนสามารถวางแผนการเดินทางและตัดสินใจใช้บริการได้ด้วยตนเอง
“คนพิการต้องไม่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง” สร้างเมืองที่ทุกคนมีส่วนร่วม
การพัฒนาเมืองตามหลัก Universal Design เป็นการลดข้อจำกัดและอุปสรรคที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวันของประชาชน ไม่ว่าจะเป็นการเดินทางไปโรงพยาบาล การไปสถานที่ราชการ การเดินทางไปตลาด หรือการท่องเที่ยว เพราะเมื่อเมืองได้รับการออกแบบให้คนที่มีข้อจำกัดสามารถใช้งานได้ ประชาชนทุกกลุ่มก็จะได้รับประโยชน์ร่วมกัน
สำหรับคนพิการ การมีทางเดินและสิ่งอำนวยความสะดวกที่เหมาะสมไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของความสะดวกสบาย แต่เกี่ยวข้องโดยตรงกับ สิทธิในการดำรงชีวิตอย่างอิสระ การเข้าถึงบริการสาธารณะ การประกอบอาชีพ การพักผ่อน และการมีส่วนร่วมทางสังคมอย่างเท่าเทียม ดังนั้น การพัฒนาเมืองที่เข้าถึงได้จึงเป็นส่วนสำคัญในการสร้างสังคมที่ไม่กีดกันและเปิดโอกาสให้ทุกคนสามารถใช้ศักยภาพของตนเองได้อย่างเต็มที่
จังหวัดน่านยังให้ความสำคัญกับการรับฟังความคิดเห็นจาก คนพิการและผู้ใช้สิ่งอำนวยความสะดวกจริง เพื่อนำประสบการณ์และปัญหาจากการใช้งานจริงมาเป็นข้อมูลประกอบการออกแบบและปรับปรุงพื้นที่ เพราะสิ่งอำนวยความสะดวกที่ดีควรตอบโจทย์ผู้ใช้งานจริง ไม่ใช่เพียงมีสิ่งปลูกสร้างตามแบบเท่านั้น
พัฒนาเมืองเพื่อทุกคน สร้างทั้งคุณภาพชีวิตและโอกาสทางเศรษฐกิจ
การผลักดัน Accessible Tourism ยังเชื่อมโยงกับการพัฒนาเศรษฐกิจของจังหวัด เพราะเมื่อแหล่งท่องเที่ยว โรงแรม ร้านอาหาร ร้านค้า ระบบขนส่ง และพื้นที่สาธารณะสามารถรองรับนักท่องเที่ยวได้หลากหลายกลุ่มมากขึ้น ย่อมเพิ่มโอกาสให้ผู้ประกอบการสามารถให้บริการนักท่องเที่ยวได้กว้างขึ้น และสร้างรายได้หมุนเวียนให้กับคนในท้องถิ่น
ขณะเดียวกัน การออกแบบเมืองที่เอื้อต่อคนพิการและผู้สูงอายุ ยังเป็นการเตรียมความพร้อมของจังหวัดรองรับ สังคมผู้สูงอายุ และการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างประชากรในอนาคต ทำให้เมืองมีความปลอดภัย น่าอยู่ และใช้งานได้สำหรับคนทุกช่วงวัย
จังหวัดน่านจึงมุ่งพัฒนาการท่องเที่ยวที่ไม่ได้วัดความสำเร็จเพียงจำนวนผู้มาเยือน แต่ให้ความสำคัญกับ คุณภาพของประสบการณ์และความเท่าเทียมในการเข้าถึง เพื่อให้ทุกคน ไม่ว่าจะมีข้อจำกัดทางร่างกายหรือไม่ สามารถสัมผัสคุณค่าของเมืองน่านได้อย่างเต็มที่
“น่าน เมืองที่ทุกคนเที่ยวได้”
การขับเคลื่อน Accessible Tourism จึงเป็นอีกก้าวสำคัญของจังหวัดน่านในการสร้างเมืองที่ คนพิการไม่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง ผู้สูงอายุเดินทางได้อย่างมั่นใจ เด็กและครอบครัวใช้พื้นที่ได้อย่างปลอดภัย และประชาชนทุกคนสามารถเข้าถึงแหล่งท่องเที่ยวและบริการสาธารณะได้อย่างเท่าเทียม
จังหวัดน่านพร้อมเดินหน้าบูรณาการความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยว องค์กรด้านคนพิการ และประชาชนในพื้นที่ เพื่อร่วมกันปรับปรุงเมืองและแหล่งท่องเที่ยวให้เป็นไปตามหลัก Universal Design อย่างเป็นระบบ
เป้าหมายสำคัญคือการสร้าง “เมืองน่านที่ทุกคนเข้าถึงได้” เมืองที่คนพิการสามารถเดินทางได้ด้วยความมั่นใจ ใช้ชีวิตได้อย่างอิสระ มีส่วนร่วมกับสังคม และได้รับประสบการณ์การท่องเที่ยวอย่างเท่าเทียม พร้อมยกระดับจังหวัดน่านสู่การเป็นเมืองท่องเที่ยวที่มีคุณภาพ เป็นมิตรกับทุกคน และเติบโตอย่างยั่งยืน
เพราะการท่องเที่ยวที่ดี ไม่ใช่การท่องเที่ยวสำหรับคนส่วนใหญ่เท่านั้น แต่คือการท่องเที่ยวที่เปิดโอกาสให้ “ทุกคน” ได้ออกเดินทางและสัมผัสความงดงามของน่านอย่างเท่าเทียม

@@@@@@@@@@

ประสิทธิ์ สองเมืองแก่น จ.น่าน