ชาวบ้านลาดค้อร่วมใจสืบสานตำนาน ข้าวโป่งโบราณ หรือข้าวเกรียบตีนตำ ใช้แรงคนเหยียบครกกระเดื่อง เผยเคล็ดลับเด็ดผสมน้ำสมุนไพรตดหมูตดหมาให้พองกรอบ
 
เมื่อลมร้อนพัดผ่านเข้าสู่เดือน 6 เป็นสัญญาณบ่งบอกถึงประเพณีสำคัญของชาวอีสานนั่นคือ บุญบั้งไฟ แต่ที่หมู่บ้านลาดค้อ ต.ด่านม่วงคำ อ.โคกศรีสุพรรณ จ.สกลนคร ยังมีอีกหนึ่งความเคลื่อนไหวที่น่าสนใจไม่แพ้การประดิษฐ์บั้งไฟ นั่นคือการรวมตัวกันของชาวบ้านเพื่อสืบสานตำนานขนมโบราณที่หากินได้ยากยิ่งในปัจจุบัน อย่าง ข้าวเกรียบตีนตำ หรือ ข้าวโป่ง สูตรโบราณที่ผลิตเพียงปีละครั้งเท่านั้น ความพิเศษของข้าวเกรียบที่นี่ ไม่ใช่แค่รสชาติ แต่คือ กระบวนการผลิต ที่ยังคงรักษากลิ่นอายดั้งเดิมไว้ทุกกระเบียดนิ้ว 

นางบุญน้อม โนนตระอุดร วัย 74 ปี ปราชญ์ชาวบ้านผู้รักษาองค์ความรู้ เล่าให้ฟังว่า ข้าวเกรียบตีนตำต้องอาศัย พลังสามัคคี อย่างน้อย 4-5 คน มาช่วยกันที่ ครกกระเดื่องโบราณ การใช้เท้าเหยียบไม้คานเพื่อส่งแรงกระแทกจากสากลงสู่ครกไม้ คือจังหวะจะโคนที่เป็นเอกลักษณ์ ซึ่งแตกต่างจากการใช้เครื่องจักรโดยสิ้นเชิง
มันไม่ใช่แค่การตำข้าว แต่มันคือการรวมใจกันของคนในหมู่บ้าน ปีหนึ่งเราทำครั้งเดียวเพื่อเตรียมไว้ใส่บาตรและรับแขกบ้านแขกเมืองในงานบุญบั้งไฟ นางบุญน้อมกล่าวด้วยรอยยิ้ม หัวใจสำคัญที่ทำให้ข้าวเกรียบบ้านลาดค้อต่างจากที่อื่น คือการใช้ข้าวเหนียวนึ่งสุกใหม่ๆ มาตำผสมกับงาดำและน้ำตาลเพื่อให้ความหอมหวาน แต่เคล็ดลับระดับ มาสเตอร์พีซที่สืบทอดกันมาคือการพรม น้ำตดหมูตดหมา ซึ่งเป็นพืชสมุนไพรพื้นบ้านลงไปในเนื้อข้าว สารสำคัญจากสมุนไพรชนิดนี้จะทำหน้าที่เป็น สารช่วยฟูธรรมชาติ ทำให้เมื่อนำแผ่นข้าวเกรียบที่ตากแห้งแล้วไปผิงไฟ เนื้อขนมจะพองตัวกรอบฟูและมีกลิ่นหอมที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว
 
ขั้นตอนหลังจากตำจนเนื้อเนียนเป็นเนื้อเดียวกัน ชาวบ้านจะช่วยกันนำมาปั้นและแผ่เป็นแผ่นกลมบางอย่างประณีต ก่อนจะนำไปผึ่งลมไว้ประมาณ 2-3 วันจนแห้งสนิท เมื่อถึงวันงานก็นำมาผิงไฟร้อนๆ หรืออบในหม้อลมร้อน จนกลายเป็นข้าวโป่งแผ่นใหญ่สีสวย รสชาติหวานกรอบที่หาซื้อที่ไหนไม่ได้
 สิ่งที่น่าประทับใจในปีนี้ คือภาพของคนรุ่นใหม่ในหมู่บ้านที่หันมาให้ความสนใจ ร่วมวงล้อมครกกระเดื่อง เรียนรู้วิธีการ ตีนตำ กับผู้เฒ่าผู้แก่ เป็นการส่งต่อลมหายใจของภูมิปัญญาไม่ให้เลือนหายไปตามกาลเวลา
สำหรับประเพณีบุญบั้งไฟ หรือบุญเดือนหก ถือเป็นหัวใจของชาวอีสานในการบูชาพญาแถนเพื่อขอฝนให้ตกต้องตามฤดูกาล และ ข้าวเกรียบตีนตำ นี้เองที่เป็นสื่อกลางแห่งศรัทธาและความเอื้ออาทรที่ชาวบ้านลาดค้อพร้อมหยิบยื่นให้แขกผู้มาเยือนในทุกๆ ปี.
 
/////////////////////////// วัฒนะ แก้วก่า/สกลนคร 0819541528
 
คิวภาพ/////วิธีการทำโดยใช้ตีนเหยียบกระเดื่อง///เสียง นางบุญน้อม โนนตระอุดร อายุ 74 ปี