วันเสาร์ที่ 17 ตุลาคม 2569
ข่าวเด่น / ไฮไลท์ ย้อนกลับ
นักวิจัย มมส ร่วม 2 ราชภัฏ ค้นพบ “หอยกาบต้นน้ำอาจารย์สมศักดิ์” สปีชีส์ใหม่โลก เตือนวิกฤตเสี่ยงสูญพันธุ์ในลุ่มน้ำชี
16 ต.ค. 2569
ทีมนักวิจัยไทย 3 สถาบัน นำโดยมหาวิทยาลัยมหาสารคาม รองศาสตราจารย์ ดร.ศักดิ์บวร ตุ้มปี่สุวรรณ และ รองศาสตราจารย์ ดร.ชนิดาพร ตุ้มปี่สุวรรณ ร่วมกับมหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เบญจวรรณ นาหก, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อุเทน จันละบุตร และมหาวิทยาลัยราชภัฏเลย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.กิตติ ตันเมืองปัก ค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลก “หอยกาบต้นน้ำอาจารย์สมศักดิ์” (Sundadontina panhai) สัตว์ถิ่นเดียว ณ ลำธารสาขาห่างไกลบริเวณลุ่มน้ำชีตอนบน ยืนยันความร่ำรวยทางชีวภาพของลุ่มน้ำโขง พร้อมเตือนภัยวิกฤตชี้ถิ่นอาศัยธรรมชาติกำลังถูกทำลายอย่างรวดเร็วจากโครงการทางวิศวกรรมบริหารจัดการน้ำ จนเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ตั้งแต่เพิ่งถูกค้นพบ
รองศาสตราจารย์ ดร.ชนิดาพร ตุ้มปี่สุวรรณ เปิดเผยว่า การตั้งชื่อจัดทำขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแก่ ศาสตราจารย์ ดร. สมศักดิ์ ปัญหา ปรมาจารย์ผู้บุกเบิกอนุกรมวิธานหอยทากบกและหอยน้ำจืดไทย โดยหอยกาบชนิดนี้อยู่ในเผ่า Pseudodontini ซึ่งช่างเลือกถิ่นอาศัย มักพบเฉพาะในลำธารขนาดเล็ก น้ำใสสะอาด น้ำไหลเชี่ยว และพื้นเป็นหินหรือกรวด จากการศึกษาสัณฐานวิทยาและพันธุกรรม พบเอกลักษณ์เฉพาะตัว คือ เปลือกทรงไข่ยาวไม่มีส่วนปีกยื่น ยอดเปลือก เรียบเนียน เยื่อหุ้มเปลือกมีสีเหลืองถึงน้ำตาลเข้ม มีฟัน pseudocardinal tooth รูปสามเหลี่ยมยื่นเด่นชัด และผลวิเคราะห์ดีเอ็นเอยืนยันความแตกต่างทางพันธุกรรมอย่างชัดเจน
แม้นักวิชาการจะตื่นเต้นกับการค้นพบ แต่ทีมนักวิจัยแสดงความกังวลอย่างยิ่งต่อสถานะความอยู่รอด โดยเตือนว่าสิ่งมีชีวิตถิ่นเดียวในลุ่มน้ำโขงกำลังเสี่ยงสูญพันธุ์อย่างวิกฤต จากกิจกรรมทางวิศวกรรมน้ำของภาครัฐและท้องถิ่น ทั้งการสร้างเขื่อน ฝาย ประตูน้ำ ที่เปลี่ยนน้ำไหลเป็นน้ำนิ่ง การขุดลอกลำน้ำทำให้น้ำขุ่นและเกิดตะกอนเลน ตลอดจนการถางป่าริมน้ำและการดาดตลิ่งด้วยคอนกรีต ทำให้อุณหภูมิน้ำสูงขึ้นจนไม่เหมาะกับการดำรงชีวิต
การค้นพบนี้จึงไม่เพียงเพิ่มพูนองค์ความรู้ทางชีววิทยาในแวดวงการศึกษาไทย แต่ยังเป็นเสียงสะท้อนสำคัญให้ร่วมกันทบทวนการบริหารจัดการน้ำ เพื่อรักษาความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศต่อไป
แม้นักวิชาการจะตื่นเต้นกับการค้นพบ แต่ทีมนักวิจัยแสดงความกังวลอย่างยิ่งต่อสถานะความอยู่รอด โดยเตือนว่าสิ่งมีชีวิตถิ่นเดียวในลุ่มน้ำโขงกำลังเสี่ยงสูญพันธุ์อย่างวิกฤต จากกิจกรรมทางวิศวกรรมน้ำของภาครัฐและท้องถิ่น ทั้งการสร้างเขื่อน ฝาย ประตูน้ำ ที่เปลี่ยนน้ำไหลเป็นน้ำนิ่ง การขุดลอกลำน้ำทำให้น้ำขุ่นและเกิดตะกอนเลน ตลอดจนการถางป่าริมน้ำและการดาดตลิ่งด้วยคอนกรีต ทำให้อุณหภูมิน้ำสูงขึ้นจนไม่เหมาะกับการดำรงชีวิต
การค้นพบนี้จึงไม่เพียงเพิ่มพูนองค์ความรู้ทางชีววิทยาในแวดวงการศึกษาไทย แต่ยังเป็นเสียงสะท้อนสำคัญให้ร่วมกันทบทวนการบริหารจัดการน้ำ เพื่อรักษาความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศต่อไป
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
